• २०७५-७-५ , सोमबार/ Monday 10-22-18
  • 01:10:11

महिला अधिकार प्राप्तिका लागी संघर्ष


सिमा गिरी

अहिले हामी अन्र्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाइ रहेका छौ । यो अहिलेको समयमा विश्वभरी पर्वको रुपमा मनाइन थालिएको छ । यो नारी दिवस मनाइनमा पनि धेरै महिलाहरुको त्याग तपस्या बलिदानी र उमेर खर्चेका थिए । सन् १९११ बाट बिधिबत रुपमा मनाइदै आएको यो नारी दिवस यहाँ सम्म पुग्दा धेरै उतारचढाव भोग्दै आएको छ । अमेरिकाको न्यूयोर्क शहरको कपडा मिलका महिला मजदुरहरुले सन् १८९७ मार्च ८ का दिन ८ घण्टा काम र समान कामको समान मजदुरी,महिला मजदुरलाई पनि ट्रेड यूनियनको अधिकार,मातृशिशुको सुरक्षा र मताधिकारको अधिकार लागयतका माग राखि सुरुमा ¥याली,सभा र पछि आम हड्ताल सम्म गरेका थिए । यहि नै महिलाहरुको संगठित र पहिलो विद्रोह हो । यसरी सुरु भएको महिलाहरुको संगठित विद्रोह सन् १९०७ मा गएर समाजवादी महिलाहरुले क्लाराजेटीकनको नेतृत्वमा जर्मनको स्टगार्डमा पहिलो सम्मेलन भयो । यहाँ १५ देशका ५६ महिलाहरुको सहभागी भएको थियो । यतिमा अधिकारहरु पाएका थिएनन । अझै आन्दोलन शसक्त बनाउदै जादा १९०९ को ८ मार्चमा आन्दोलनबाटै केहि अधिकार प्राप्त भए । यहि दिनको सम्झना स्वरुप भनौ अथवा संगठित महिला आन्दोलनभएको दिनको सम्झना स्वरुप ८ मार्चलाई महिला श्रमिक दिवस बनाउनको लागि १९१० को ८ मार्चमा डेनमार्कको राजधानी कोपनहेगनमा भएको दोस्रो अन्र्तराष्ट्रि निणर्य गरेको थियो । यसको एक बर्ष पछि अथवा १९११ को ८ मार्चबाट ससंसार भरीका महिलाहरुले यो दिवस मनाउदै आएका छन् ।


                बर्षौ देखि अवशर बाट बञ्चीत हुदै आयका महीला हरूलाई कानुनि ब्यवस्था ले मात्र तत्काल समान सहभागिता को अवस्था मा पुराउन सकीदैन । महिला र पुरूष विच शारिरिक फरक पन त छ तर यसको अर्थ पुरूष भन्दा महीला कमजोर भन्ने चाहि होईन । पहीलो तथ्याङ्क अनुसार नेपालमा ५६.०४ प्रतिशत महीलाहरू साक्षर भै सकेका छन बीगत को विस्लेषण हेर्दा यो सन्तोषजनक बाटोमा अगाडी बढेको देखिन्छ । आजभोलि बीभीन्न स्थानिय संघ संस्था बन खानेपानी सहकारी स्कुल क्याम्पसहरू मा महीला को उत्साहाजनक सहभागीता र भुमिका देखीन्छ यसबाट महीला को क्षमता बिकास नेतृत्व बीकास र बढ्दो सामाजीक हैसीयत कायम भयको र महीला मा आत्मबल बढेको त देखिन्छ नै । स्थानीय संघ संस्था सहकारी ले महीला नेतृत्व बीकास मा सहज बनाएको छ ।  बिडम्बना मुख्य नेतृत्व लिने सवाल मा अझैपनी पीतृसत्तात्मक सोच मा परिवर्तन आउन सकेको छैन । महीला ले नेतृत्व लिन सक्छन र ? भन्ने धारणा अझै पनी छ । यस्तो सोच पुरूष मा मात्रै होईन हामी महीला हरूमा पनी छ हामि पनि आफु भन्दा पुरूष नै सक्षम देख्छौ यो सोच हामीले पनि परिवर्तन गर्नु जरुरी छ । हामि ले हाम्रो सोच मा परिवर्तन ल्याउन सकेनौ भने आउदो पिढिं ले पनी पितृसतात्मक सोच को शीकार बन्नु पर्छ ।

                महीला कमजोर छन भन्ने कुरा मानव निर्मित हो । पुरूष आधिपत्य भएको समाज मा यस्तो अनिश्चय सामान्य हो । मातृत्व र मातृत्व संग समन्धित कृयाकलाप ले नारी जाति लाई शारिरिक रूपमा भिन्न तुल्याएको तथ्य मा कुनै शङ्का छैन । नारी दिवास मनाई रहदा मलाई लाग्छ आजको युगमा हामि ले सबैभन्दा पहीले आफ्नो आत्म विस्वास जगाउन जरुरी छ की हामी पनी राजनैतिक आर्थिक अथवा जीवन का सबैक्षेत्र मा योगदान गर्न सक्छौ । भुमिका नीर्वाहा गर्न सक्छौ । यसो गर्न महीला ले पुरूष को दया होईन संघर्ष गर्ने आंट गर्नु पर्छ । संघर्ष कसैको बीरूद्ध मा होईन आफ्नै अधिकार प्राप्ति र रक्षा को लागी हो । यो काम मा यदि कोही बाधक हुन्छ भने त्यसका बिरूद्ध पनी हो । महीला मा यो चेतना को बीकास हुन आज को आवश्यकता पनी हो।

प्रतिकृया दिनुहोस

मेराे यादमा बडादशैं

लेखकः गणेश पाण्डे 'शिसम' नवरात्रीको अन्तिम दिन अर्थात दशौं दिनका दिन असत्य माथी सत्यको विजयउत्सवका रुपमा मनाईने हिन्दु धार्मीक मान्यता अनुरुपको

मानिस, मोबाइल र मृत्यु

दिनानाथ पौडेल  बर्दघाट १३ , नवलपरासी       एक्काईसौं सताब्दीको चिनारी प्रबिधि हो । यो मानव निर्मित सर्वोत्कृष्ट उपलब्धि हो भने मानव मृत्युको

सहकारी मा महिला

फुलकुमारि गीरि (सीमा) राज्य संवैधानीक र कानुनी रूपमा नै महिला प्रति थप जीम्मेवार बन्दै गयको छ।राज्यको नेतृत्व तहमा बसेका ब्याक्ति ले महिला